Hipermetropiya nədir? Yaxını görməmənin səbəbləri
Hipermetropiya, yəni yaxını görməmək, yaxın məsafədə yerləşən obyektləri aydın görməyə mane olan ən geniş yayılmış refraksiya qüsurlarından biridir. Bu problem zamanı gözə daxil olan işıq şüaları tor qişanın üzərinə deyil, onun arxasında fokuslanır və nəticədə xüsusilə kitab oxuyarkən, telefondan istifadə edərkən və ya kompüter qarşısında işləyərkən görüntü bulanıq görünə bilər. Hipermetropiya həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə rast gəlinə bilər və erkən diaqnostika gələcəkdə yarana biləcək görmə problemlərinin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Müasir diaqnostika və müalicə üsulları sayəsində hipermetropiyanın korreksiyası mümkündür və pasiyentin həyat keyfiyyəti əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırıla bilər.
Hipermetropiya nədir və gözdə necə yaranır?
Hipermetropiya gözün optik sistemində yaranan refraktiv qüsurdur. Normal görmədə işıq şüaları tor qişanın üzərində fokuslanır. Hipermetropiyada isə göz almasının qısa olması və ya korneanın əyriliyinin kifayət qədər olmaması səbəbindən işıq tor qişanın arxasında fokuslanır. Bu vəziyyət xüsusilə yaxın məsafədə görmənin bulanıqlaşmasına səbəb olur.
Bir çox insan hipermetropiyanın yalnız yaşlılarda rast gəlindiyini düşünsə də, bu doğru deyil. Problem uşaqlıq dövründən mövcud ola bilər və bəzən uzun müddət heç bir əlamət vermədən davam edə bilər. Gözün kompensasiya mexanizmi müəyyən yaşa qədər bu qüsuru gizlədə bilir. Lakin zaman keçdikcə göz əzələlərinin yüklənməsi artır və müxtəlif şikayətlər meydana çıxır.
Hipermetropiya ilə miyopiyanın fərqi nədir?
Bu iki refraktiv qüsur bir-birinin əksidir. Miyopiyada insan uzaqdakı obyektləri bulanıq görür, hipermetropiyada isə əsas çətinlik yaxın məsafədə yaranır. Miyopiyada işıq tor qişanın önündə, hipermetropiyada isə tor qişanın arxasında fokuslanır. Buna görə də hər iki problemin diaqnostikası və müalicəsi fərqli yanaşma tələb edir.Hipermetropiya niyə yaranır?
Hipermetropiyanın yaranmasının əsas səbəbi gözün anatomik quruluşu ilə bağlıdır. Əksər hallarda bu vəziyyət irsi xüsusiyyət daşıyır. Valideynlərdən birində və ya hər ikisində hipermetropiya olduqda uşaqlarda yaranma ehtimalı artır.
Bununla yanaşı, yaş artdıqca gözün fokuslama qabiliyyəti də zəifləyir. Bu isə bəzi hallarda mövcud hipermetropiyanın daha nəzərəçarpan olmasına səbəb olur.
Hipermetropiyanın əsas səbəbləri hansılardır?
Göz almasının normaldan qısa olması
Korneanın kifayət qədər əyri olmaması
İrsi meyillilik
Gözün optik sistemində inkişaf fərqləri
Yaşla əlaqədar fokuslama qabiliyyətinin azalması
Hipermetropiya zamanla artırmı?
Bu sual pasiyentlərin ən çox maraqlandığı mövzulardan biridir. Uşaqlarda göz inkişaf etdikcə hipermetropiyanın dərəcəsi azala bilər. Yetkin yaşlarda isə vəziyyət adətən stabil qalır. Lakin yaş artdıqca gözün akkomodasiya qabiliyyəti zəiflədiyi üçün mövcud hipermetropiyanın yaratdığı narahatlıqlar daha çox hiss oluna bilər.
Hipermetropiyanın əlamətləri hansılardır?
Hipermetropiyanın simptomları xəstəliyin dərəcəsindən və pasiyentin yaşından asılı olaraq dəyişə bilər. Yüngül hallarda heç bir əlamət müşahidə olunmaya bilər. Orta və yüksək dərəcəli hipermetropiyada isə gündəlik fəaliyyətlər zamanı müxtəlif narahatlıqlar meydana çıxır.
Hansı əlamətlər hipermetropiyadan xəbər verir?
Yaxın məsafədə bulanıq görmə
Kitab oxuyarkən tez yorulmaq
Telefona baxarkən gözlərdə gərginlik
Baş ağrısı
Gözlərdə yanma hissi
Diqqətin tez dağılması
Uzun müddət yaxın məsafədə işləyə bilməmək
Hipermetropiya baş ağrısı yarada bilərmi?
Göz daim fokuslamağa çalışdığı üçün göz əzələləri həddindən artıq işləyir. Xüsusilə kompüter qarşısında uzun müddət işləyən və ya kitab oxuyan insanlarda günün sonunda alın nahiyəsində ağrı və göz yorğunluğu yarana bilər.
Uşaqlarda hipermetropiya təhlükəlidirmi?
Yenidoğulmuş və kiçik yaşlı uşaqlarda müəyyən dərəcədə hipermetropiya normal hesab oluna bilər. Lakin yüksək dərəcəli hipermetropiya vaxtında aşkarlanmazsa çəpgözlük və ambliopiya (tənbəl göz) kimi problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər.
Uşaqlar görmələrinin zəif olduğunu hər zaman ifadə edə bilmirlər. Buna görə də valideynlər aşağıdakı əlamətlərə diqqət yetirməlidirlər:
Kitabı gözə çox yaxın tutmaq
Tez-tez gözlərini ovuşdurmaq
Oxumaqdan yayınmaq
Diqqət toplamaqda çətinlik
Baş ağrısından şikayət etmək
Hipermetropiya necə diaqnoz olunur?
Hipermetropiyanın dəqiq müəyyən edilməsi yalnız genişləndirilmiş göz müayinəsi ilə mümkündür. Müayinə zamanı görmə kəskinliyi, refraksiya göstəriciləri, kornea və tor qişanın vəziyyəti qiymətləndirilir.
Hipermetropiya necə müalicə olunur?
Hipermetropiyanın müalicəsi pasiyentin yaşına, göz nömrəsinə və gündəlik həyat tərzinə uyğun seçilir. Məqsəd görüntünün tor qişada düzgün fokuslanmasını təmin etmək və görmə keyfiyyətini yaxşılaşdırmaqdır.
Ən geniş istifadə olunan üsullar eynək və kontakt linzalardır. Bu vasitələr işığın düzgün fokuslanmasına kömək edir və yaxın məsafədə görməni yaxşılaşdırır. Xüsusilə uşaqlarda düzgün seçilmiş eynək gələcək görmə problemlərinin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır.